الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

60

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيه 29 - 30 مقصود باز هم در پيرامون اينكه كافران منكر قيامت و حشر و حساب ، بودند ، مىفرمايد : وَ قالُوا إِنْ هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ : مىگفتند : زندگى ، همين زندگى دنياست . بعد از مرگ ، زندگى ديگرى نخواهيم داشت . آخرت و قيامتى نيست . وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلى رَبِّهِمْ : آنچه در سه آيهء پيش در بارهء « وقفوا » گفتيم ، در اينجا صحيح نيست . اينجا فقط يك معنى صحيح است و آن اينكه : هنگامى فرا مىرسد كه ايشان خدا را بالبداهة خواهند شناخت . چنان كه وقوف بر كلام كسى يعنى فهميدن و شناختن آن . پس وقوف بر خدا يعنى معرفت او . برخى گفته‌اند : يعنى هنگامى كه آنها بر وعده‌هاى پروردگار وقوف پيدا مىكنند و مى - بينند كه خداوند چگونه عذاب خود را بر كافران نازل مىكند و پاداش خود را به مردم مؤمن مىدهد در نتيجه متوجه ميشوند كه هر چه خدا گفته بود ، حق و صحيح بود . ممكن است مقصود اين باشد كه آنها را در برابر خداوند نگه مىدارند تا در انتظار صدور فرمان خداوند باشند . قاعده اين است كه بنده در حضور مولاى خود در انتظار صدور فرمان به پا ايستد . قرآن با بيان اين مطلب ، فصاحت و بلاغت خود را آشكار ساخته است . قالَ أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ قالُوا بَلى وَ رَبِّنا : خداوند يا فرشتگان به آنها مىگويند : آيا همانطورى كه پيامبران گفته بودند قيامت و كيفر و پاداش خدا ، حق نيست ؟ كفار ، اعتراف و اذعان كرده ، گويند : به پروردگارمان سوگند ياد مى - كنيم كه حق است .